مقدمه

            در بيست و پنج سال گذشته، تمرکز اصلي تفکرات استراتژيک بر روي استراتژي هاي رقابتي بوده و موضوع رقابت در مرکز توجه الگوهاي تدوين استراتژي ريشه دوانده است. با چنين نگرشي، شگفت آور نيست که سازمان ها به شکل ماهرانه اي نحوه رقابت با يکديگر را آموخته و از طريق تجزيه و تحليل اصول اساسي ساختار اقتصادي که در حال حاضر درجريان است، يک جايگاه استراتژيک همانند تمايز، کاهش هزينه يا تمرکز را براي خود اتخاذ کنند. از اين رو امروزه به اندازه يک زرادخانه ابزارها و چارچوبهاي تحليلي همانند مدل رقابتي پورتر بوجود آمده اند که چراغ رقابت را در قلب استراتژي روشن مي کنند. اما واقعاً بايد اينگونه باشد؟

            با توجه به فضاي رقابتي موجود و وجود رقيبان قدرتمند يك كارآفرين براي موفقيت در عرصه حضور خود بايد چه تمهيداتي را بايد بيانديشد ؟

            شايد استراتژي اقيانوس آبي پاسخ مناسبي براي اين پرسش باشد.

            كليات استراتژي اقيانوس آبي

            تحقيقات پروفسور چان کيم نشان مي دهد اگرچه رقابت يک مسئله اساسي است، اما تمرکز بيش از حد بر روي استراتژي هاي رقابتي باعث مي شود تا شرکت ها و محققان يک جنبه بسيار مهم از استراتژي را ناديده گيرند. اين جنبه مهم عبارت است از: آفرينش يک بازار جديد (يا يک فضاي جديد در بازار فعلي) که در آن هيچ رقيبي وجود ندارد، و بدين ترتيب رقابت را بي معني کردن. و اين همان اقيانوس آبي است. در اين تحقيقات بازار جهاني به دو اقيانوس تشبيه شده است: اقيانوس هاي آبي و اقيانوس هاي قرمز. اقيانوس هاي قرمز نماد کليه صنايعي اند که امروزه موجود بوده و شرکت ها در آن به رقابت مي پردازند. اقيانوس هاي قرمز در واقع بازارهاي شناخته شده هستند. اقيانوس هاي آبي، کليه صنايعي هستند که درحال حاضر وجود ندارند. اينها فضاهاي شناخته نشده بازار هستند.

تفاوت هاي اقيانوس ها

            كارآفريني چيست؟

            واژه كارآفريني از كلمه فرانسوي Entreprendre به معناي " متعهد شدن " نشاُت گرفته اسـت. بنابـر تعريف واژنامه دانشگـاهي وبستر : كارآفرين كسي است كه متعهد مي شود مخاطره هـاي يك فعاليت اقتصادي را سازماندهي ، اداره و تقبل كند.

            اقتصاد دانان نخستين كساني بودند كه در نظريه هاي اقتصادي خود به تشريح كارآفرين و كارآفريني پرداختند. ژوزف شومپــيتر كارآفرين را نيــروي محركــه اصلي در توسعه اقتصادي مي داند و مي گويد: نقش كارآفرين نوآوري است . از ديدگاه وي ارائه كالايي جديد ، ارائه روشي جديد در فرآيند توليد ، گشايش بازاري تازه ، يافتن منابع جديد و ايجاد هرگونه تشكيلات جديد در صنعت و... از فعاليت هاي كارآفرينان است. كـرزنر نيز كـه از استــادان اقتصاد دانشگاه نيويورك مي باشد كارآفريني را اين گونه تشريح مي كند : كارآفريني يعني ايجاد سازگاري و هماهنگي متقابل بيشتر در عمليات بازارها.

ويژگيهاي شخصيتي كارآفرينان

            ديويد مك كللند از استادان روانشناسي دانشگاه هاروارد آمريكا كه اولين بار "نظريه روانشناسي توسعه اقتصادي" را مطرح نمود ، معتقد است كه عامل عقب ماندگي اقتصادي در كشور هاي در حال توسعه مربوط به عدم درك خلاقيت فردي است بنابر عقيده ايشان با يك برنامه صحيح تعليم و تربيت مي توان روحيه كاري لازم را در جوامع تقويت نمود ، به گونه اي كه شرايط لازم براي صنعتي شدن جوامع فراهم آيد.

            كارلند و همكارانش اهم ويژگيهايي را كه در مورد كارآفرينان مورد بررسي واقع و تاُييد شده بودند ، جمع آوري نمودند كه اهم آنها عبارتند از:

            - نياز به توفيق

            - تمايل به مخاطره پذيري

            - نياز به استقلال

            - كارآفرينان داراي مركز كنترل دروني هستند.

            - خلاقيت

يك كارآفرين در كجا بايد به دنبال آب هاي آبي باشد

            مسير ها و راه هاي مختلفي براي جستجو يك ايده ناب براي خلق يك بازار ناب وجود دارد كه به صورت خلاصه مي توان به اين موارد اشاره نمود

            جستجو و بررسي در صنايع جايگزين

            جستجو و بررسي گروه هاي استراتژيك در صنايع

            جستجو و بررسي در ميان زنجيره مشتريان

            جستجو و بررسي در ميان محصولات و خدمات مكمل

            جستجو و بررسي در ميان خصيصه هاي كاركردي يا احساسي خريداران

            جستجو و بررسي در سراسر زمان

ابزارهاي موجود در استراتژي اقيانوس آبي

            استراتژي اقيانوس آبي ابزار هاي زيادي را براي يافتن سنجيدن و بكار بردن ايده هاي مورد نياز كارآفرينان خلق و ابداع نموده كه مي توان به موارد زير اشاره نمود

            تحليل صحنه رقابت

            ترسيم نقشه رقبا (پيشرو،‌مهاجر و مقيم)

            چارچوب مسيرهاي متفاوت نوآوري در ارزش

            رويکرد چهار اقدامي

یادداشت ها (5)